Sáng chơi PUBG ping 45 ms, mượt. Tối về, đúng lúc rủ được đủ squad, ping lại nhảy 80, 120, rồi giật đúng lúc vào bo. Nếu bạn thấy quen, bạn không phải người duy nhất. "Ping cao buổi tối" là một trong những phàn nàn phổ biến nhất của game thủ Việt. Bài này giải thích nguyên nhân bằng số liệu thật, và chỉ ra việc gì làm được, việc gì không.
Nguyên nhân: cổng quốc tế nghẽn giờ cao điểm
Máy chủ của hầu hết game online mà người Việt chơi (PUBG, Valorant, CS2, Liên Minh) đặt ở Singapore hoặc Hồng Kông. Gói tin từ nhà bạn phải đi qua mạng của nhà mạng, ra cổng quốc tế của họ, rồi mới tới máy chủ game.
Cổng quốc tế giống một cây cầu dùng chung. Nhà mạng bán cho hàng triệu thuê bao, mỗi người vài trăm Mbps, nhưng cây cầu không đủ rộng để tất cả chạy hết tốc độ cùng lúc. Họ tính rằng không phải ai cũng dùng cùng một lúc, và điều đó đúng suốt ban ngày. Còn từ khoảng 19h đến 23h, cả nước về nhà, xem phim, lướt TikTok, tải game. Cây cầu kẹt xe.
Khi kẹt, gói tin phải xếp hàng. Video không sao vì nó tải trước. Game thì khác: mỗi gói tin trễ thêm vài chục mili-giây là bạn thấy ngay.
Nếu thêm một tuyến cáp quang biển đang gặp sự cố (xem Cá mập cắn cáp: vì sao chơi game lag nặng), cây cầu đã hẹp lại còn hẹp hơn, và buổi tối trở nên rất khó chơi.
Số liệu thật: ping theo từng giờ trong ngày
Bọn mình tổng hợp 8.800 trận PUBG trong 30 ngày của người chơi Game Ping Booster, đo ping tới trung tâm dữ liệu PUBG ở Singapore. Đây là ping khi đi tuyến riêng qua Game Ping Booster:
| Giờ (VN) | Ping trung vị | 95% số lần đo dưới |
|---|---|---|
| 3h sáng | 45 ms | 47 ms |
| 8h sáng | 49 ms | 51 ms |
| 10h sáng | 42 ms | 45 ms |
| 15h chiều | 43 ms | 47 ms |
| 19h tối | 46 ms | 50 ms |
| 21h tối | 44 ms | 49 ms |
| 22h tối | 44 ms | 49 ms |
Điều đáng chú ý: khung 20h–23h, lúc đông người chơi nhất (hơn 1.000 trận mỗi giờ trong dữ liệu), ping trên tuyến riêng gần như không khác ban ngày. Chênh lệch giữa giờ tốt nhất và giờ tệ nhất chỉ khoảng 7 ms.
Còn đường mặc định của nhà mạng thì sao? App có một chế độ đo song song: cùng một máy, cùng một thời điểm, vừa đo đường thẳng của nhà mạng vừa đo qua các điểm trung chuyển. Mẫu hiện còn nhỏ (vài chục lượt đo trong 2 ngày), nhưng với máy chủ PUBG Singapore, đường thẳng của nhà mạng cho ping trung vị 61–67 ms, còn đi qua điểm trung chuyển là 41–45 ms. Cũng phải nói thật: với một số khu vực khác, đường thẳng của nhà mạng lại tốt hơn. Vì vậy app đo lại mỗi lần kết nối chứ không mặc định luôn đi tuyến riêng là nhanh hơn.
Những việc thật sự có ích
- Cắm dây LAN. Buổi tối là lúc Wi-Fi nhà bạn cũng đông nhất: điện thoại, TV, máy tính bảng của cả nhà. Người chơi dùng Wi-Fi trong dữ liệu của bọn mình bị giật gần gấp 3 lần người cắm dây.
- Dừng tải ngầm trong nhà. Steam, Epic, Windows Update, ai đó xem 4K. Tất cả chia chung đường truyền với game. Nhiều router có tính năng QoS hoặc "ưu tiên game", nên bật lên.
- Chọn đúng máy chủ. Chơi SEA thay vì server xa. Với PUBG, vào SEA sẽ ổn định hơn KR hay JP vào buổi tối.
- Đi tuyến riêng cho game. Game Ping Booster chỉ chuyển traffic của game sang tuyến đã đo trước, tránh cổng quốc tế đông nhất của nhà mạng.
Những việc không giúp được gì
- Nâng gói cước. Gói 1 Gbps vẫn đi qua cùng cây cầu quốc tế. Băng thông không phải độ trễ.
- Đổi DNS. DNS chỉ dùng để tìm địa chỉ máy chủ, không nằm trên đường đi của gói tin trong trận.
- Các "phần mềm tăng tốc" chỉnh registry. Chúng không thay đổi được đường đi ngoài nhà bạn, mà cổng quốc tế thì nằm ngoài nhà bạn.
- Khởi động lại modem mỗi tối. Chỉ có ích khi modem đang lỗi, không chữa được nghẽn ở nhà mạng.
Tự kiểm tra: nghẽn ở nhà mạng hay ở nhà bạn?
Mở CMD, chạy song song hai lệnh trong lúc đang bị lag:
ping 192.168.1.1 -t
ping 8.8.8.8 -t
Nếu ping tới router (dòng đầu) vẫn 1–3 ms mà ping ra ngoài nhảy lung tung, vấn đề nằm ở nhà mạng hoặc đường quốc tế. Nếu ping tới router cũng nhảy, thủ phạm là Wi-Fi hoặc router nhà bạn. Chi tiết xem Cách kiểm tra ping, jitter, packet loss bằng CMD.
Câu hỏi thường gặp
Nhà mạng nào đỡ nghẽn buổi tối nhất?
Theo số liệu của bọn mình, Viettel, VNPT và FPT chênh nhau không nhiều, chỉ vài mili-giây. Xem phân tích đầy đủ trong bài Viettel, VNPT hay FPT: nhà mạng nào chơi game tốt hơn?.
Vì sao speedtest buổi tối vẫn cao mà game vẫn lag?
Speedtest thường đo tới máy chủ trong nước và đo tốc độ tải, không đo độ ổn định của đường ra quốc tế. Game của bạn đi một con đường khác hẳn.
Chơi PUBG buổi tối nên làm gì đầu tiên?
Cắm dây LAN, tắt tải ngầm, chọn server SEA. Nếu vẫn giật, thử Game Ping Booster cho PUBG với 3 ngày dùng thử miễn phí.